خانه » مقاله » بیلان روزنامه‌نگاران کشته شده در سال ٢٠١۶/گزارشگران بدون مرز

بیلان روزنامه‌نگاران کشته شده در سال ٢٠١۶/گزارشگران بدون مرز

4286

٧۴ خبرنگار در سال ٢٠١۶ کشته شده است.

۵٣ تن از آن‌ها به قتل رسیده و عامدانه هدف قرار گرفته‌اند.

٢١ تن از آن‌ها در هنگام انجام وظیفه اطلاع رسانی کشته شده‌اند.

4278

گزارش‌گران بدون مرز(RSF) برای نخستین بار در بیلان سالانه خود آماری کلی از کشتگان به شمول خبرنگاران، شهروندخبرنگاران و همکاران رسانه‌ها ارائه می‌کند. باردیگر تأکید می‌کنیم. که شهروندخبرنگاران در سال‌های اخیر به ویژه در حکومت‌های سرکوب‌گر و یا در کشورهای در حال جنگ، نقشی گاه تعیین کننده در تولید و انتشار خبر داشته‌اند. در این بیلان که از روز نخست ژانویه ۲۰۱۶ (۱۱ دی‌ماه ۱۳۹۴) تا روز نخست دسامبر ۲۰۱۶ ( ۱۱ آذرماه ۱۳۹۵) را در بر می‌گیرد. آمارها تا جایی که ممکن بوده به تفکیک ارائه شده است.

گزارش‌گران بدون مرز (RSF) برای تهیه این آمار روش بررسی دقیق داده‌ها را برگزیده است. برای هر کدام از کشتگان باید چگونگی کشته شدن پیدا باشد. اینکه عامدانه و به عنوان خبرنگار بودن هدف قرار گرفته است و یا در هنگام انجام وظیفه، برای نمونه در حال تهیه گزارش در محیطی نا امن کشته شده‌اند. کشته‌شدگانی که نمی‌توان با بی گمانی چرایی مرگ‌شان را تعیین کرد، تا زمان مشخص شدن این امر در فهرست تحقیق سازمان می‌مانند. این نیز یکی از علت‌های کم بودن آمار کشتگان نسبت به سال گذشته است.

4279

کشتگان سال جاری ٧۴ تن است که نسبت به ١٠١ کشته در سال گذشته کاهشی ٢٧ درصدی داشته است. یکی از علت‌های این کاهش چشم‌گیر فرار خبرنگاران از کشورهای خطرناک و در حال جنگ است: نخست سوریه، عراق و لیبی و سپس در یمن و افغانستان و بنگلادش و یا در بروندی. بخش‌های مهمی از این کشورها به سیاه‌چال‌های اطلاع رسانی تبدیل شده است. دلیل دیگر کاهش، حاکم شدن جو رعب و وحشت در برخی از کشورها از سوی درندگان آزادی اطلاع رسانی است. این دشمنان آزادی رسانه‌ها با بستن خودسرانه رسانه‌ها و بازداشت روزنامه‌نگاران، سانسور را چیره می‌کنند. در این کشورها خبرنگاران با وجود داشتن شجاعتی کم‌نظیر اما از وحشت آزارها و به ویژه کشته شدن به خودسانسوری پناه می برند. برای نمونه می توان مکزیک و سودان جنوبی را مثال اورد. نزدیک به سه چهارم کشتگان این سال همچون خبرنگار دانسته هدف قرار گرفته‌اند. در این باره افغانستان را می‌توان نمونه آورد که در آن ده تن (سه خبرنگار و هفت همکار رسانه‌ها) به قتل رسیده‌اند و یا در مکزیک که ده تن کشته‌ شده‌اند. این آمار هشدار دهنده نشان‌گر خشونت بیش از پیش هدفمند علیه خبرنگاران و شکست ابتکارهای جهانی برای حفاظت از خبرنگاران است.

4280

در ١٠ سال گذشته دست کم ٧٨٠ خبرنگار حرفه‌کار کشته شده‌اند. دو سوم خبرنگاران کشته شده در سال ٢٠١۶ در مناطق جنگی به قتل رسیده‌اند، به وارانه سال گذشته که شمار بالای از خبرنگاران همچون تحریریه شارلی هبدو که در مناطق غیر جنگی کشته شده بودند. با این حال کشورهای در صلح نیز می‌توانند دوزخ برای خبرنگاران باشند. مکزیک مرگبارترین این کشورهای برای خبرنگاران حرفه‌کار است، آنها همزمان قربانی خشونت کارتل‌های جنایت سازمان‌یافته و پلیس ومقامات فاسد هستند.

4281

۴ گزارش‌گر در کشورهای خارجی جان دادند.

در سال ٢٠١۶، کم و بیش تمام خبرنگاران در کشورهای خود کشته شده‌اند. تنها چهار خبرنگار در محل ماموریت خود در کشوری دیگر جان باخته‌اند. در اوریل (اردیبشهشت/ ثور) خبرنگار سوری، محمد ظاهر ال شورکت، همکار شبکه حلب تو دی با شلیک گلوله ستیزه‌جویان داعش در قاضی انتب ترکیه کشته شد. دیوید گیلکی، خبرنگار عکاس رادیوی ملی آمریکا (ان پی آر) به تاریخ ۵ ژوئن( ١۵ جوزا- خرداد) در کنار همکارش ذبیح‌الله تمنا در افغانستان جان باخت. در ماه اکتبر (مهر/میزان)جیرون، خبرنگار عکاس اورلیمان همکار هفته‌نامه کانک(Knack) به دست یک تک تیرانداز داعش در لیبی به قتل رسید. و در آخر محسن خزایی خبرنگار صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران در تاریخ ۲۲ ابان ماه بر اثر اصابت ترکش خمپاره به ناحیه سر در منطقه منیان در غرب شهر حلب کشته شد.

در سال ٢٠١۶ با ۵ کشته ٧% کشتگان زن هستند

4282

مریم ابراهیمی، مهری عزیزی و زینب میرزایی سه قربانی حمله به کارکنان طلوع نیوز هستند. در شام چهارشنبه ۳۰جدی ١٣٩۴ در منطقه دارالامان کابل یک انتحار کننده موتر خود را در کنار یک موتر حامل کارمندان کابورا پرودکشن متعلق به گروه رسانه‌یی”موبی” که تلویزیون طلوع جزو آن است،منفجر کرد در این حمله ۷ تن به شمول شش کارمند گروه رسانه ای موبی به قتل رسیدند. این حمله در تاریخ تهاجم به رسانه‌ها و ژورنالیستان افغانستان بی سابقه بوده است و مسولیت آن را گروه جهادگرای طالبان برعهده گرفت. طالبان این رسانه و شبکه تی وی وان را پیش از این « هدف نظامی» اعلام کرده بودند. انابل فلورس سالازار، گزارش‌گر روزنامه‌ی ال سول دو اوزابا، در مکزیک در تاریخ ٨ فوریه ربوده و فردای انروز پیکرش بی جانش در جاده‌ای در ایالت پوبلا پیدا شد. وی بالای جنایات سازمان یافته گزارش‌گری می‌کرد. سه‌لاد عثمان ساگال تهیه‌کننده و مجری رادیو دولتی موگادیشو در تاریخ ۵ ژوئن در خیابان بدست مردان مسلح کشته شد. ارتکاب این جنایات را کسی بر عهده نگرفت اما شبه نظامیان اسلام‌گرای ال شباب که در پایتخت سومالی فضای رعب و وحشت ایجاد کرده‌اند مظنون به این قتل هستند.

4283

سوریه دوزخ خبرنگاران

سوریه با جنگی که پایان ناپذیر به نظر می‌رسد در این سال با ١٩ قربانی مرگبارترین کشور جهان برای خبرنگاران است. عثمان جمعه عکس خبرنگار ١٩ ساله آژانس بریتانیایی ایماژ لیو ( Images Live) به تاریخ ۵ ژوئن در پی بمباران یکی در حلب کشته شد. جنایت جنگی که متأسفانه در کشور چند پاره شده از جنگ که آزادی اطلاع رسانی از همه سو پایمال می‌شود و خبرنگاران در هر لحظه می‌توانند قربانی بمباران و یا شلیک تک تیراندازان شوند، ماموران رژیم بازداشت‌شان کنند و یا از سوی گروه‌های جهادگرا به گروگان گرفته شوند.

مکزیک ترور و مصونیت از مجازات کارتل‌های جنایات سازمان یافته

در سال ۲۰۱۶ به ظاهر این کشور در صلح با ٩ خبرنگار کشته شده مرگبارترین کشور امریکای لاتین است. پدرو تامایو رؤسا ، ۴٣ ساله در منزلش و در برابر جشمان همسر و دو فرزندنش در وراکروز به قتل رسید. با آنکه در پی جندین تهدید جدی وی تحت حفاظت پلیس قرار داشت. وی با نشریه آل کالور پولیتیکو ( Al Calor Politico ) و پی‌نیرو دو لا چونکا ( Piñero de la Cuenca) همکاری می‌کرد. به گفته شاهدان قاتلان وی به آرامی صحنه حنایت را ترک کردند و پلیس های حافظ او در ده متری منزل هیچ اقدامی نکردند.

موصول خبرنگاران هدف‌های داعش

در شمال عراق در پی آغاز حمله برای آزادی شهر موصول خبرنگاران باید خطر بیشتری را برای انجام وظیفه خودپذیرا شوند. همراه با نیروهای نظامی عراق و کرد ، خبرنگاران و فلم‌برداران عکسان و همکاران رسانه‌ها به شکل مستقیم هدف تک تیراندازان داعش و یا انتحارگران قرار می‌گیرند. علی ریسان ، ٣٣ ساله فیلم‌بردار شبکه عراقی السومریه با گلوله تک تیراندازان داعش در نزدیکی روستای الشورا در جنوب موصول به قتل رسید.

4284

تهدید و ترور طالبان در افغانستان

حنگ تحمیل شده‌ی طالبان به مردم اصلی‌ترین منبع ناامنی در افغانستان است. اما متأسفانه طالبان تنها نیروهایی نیستند که برای رسانه‌ها محدودیت ایجاد می‌کنند. جنگ‌سالاران و مسوولان سیاسی محلی نیز ژورنالیستان را تهدید می‌کنند. قوای دولتی و پلیس نیز با ممانعت از پوشش خبری برخی عملیات نظامی در خبر رسانی آزاد خبرنگاران اخلال ایجاد می‌کنند. نخستین هدف دشمنان آزادی رسانه‌ها در دهشت‌افرینی به سکوت وادار کردن رسانه‌ها و محروم کردن مردم از اطلاع رسانی مستقل است. با وجود تلاش‌های شجاعانه ژورنالیستان برای انجام وظیفه اطلاع رسانی خود در مناطقی که جنگ جریان دارد، از این میان هلمند، کندز، بغلان، ننگرهار، تخار، غزنی و فراه این ولایات در حال تبدیل شدن به سیاهچال‌های اطلاع‌رسانی هستند. به تاریخ ۱۴ عقرب، نعمت‌الله زهیر خبرنگار تلویزیون آریانا در ولایت هلمند، بر اثر انفجار ماین بر موترش در منطقه “سره گودر” کشته شد. در طی شش ماه گذشته این ولایت صحنه جنگ میان قوای دولتی و جنگجویان طالبان است. نعمت‌الله زهیر در دم جان باخت و راننده و دو خبرنگار دیگر که موتری دیگری بودند مجروح شدند.